door André de Waal en Paul-Jan Linker
Inleiding
Veel overheden staan momenteel voor grote uitdagingen. Bezuinigingen, verschuivingen in taken, reorganisaties en een hogere verwachting van het publiek over de dienstverlening zorgen ervoor dat de overheidssector zich in steeds dynamischer vaarwater bevindt. Nu is de trend naar een steeds efficiëntere en effectievere overheid niet nieuw; sinds de publicatie van het boek Reinventing Government van Osborne en Gaebler in 1992 zijn er veel initiatieven ontplooid op dit gebied. De bekendste en langstlopende van die initiatieven was het New Public Management (NPM) -programma (zie Politt, 2003), maar helaas hebben veel van deze initiatieven onvoldoende resultaat opgeleverd en is de service aan het publiek minder verbeterd dan verwacht en gehoopt, terwijl de budgettaire ruimte om te verbeteren steeds kleiner begint te worden (De Waal, 2010). De overheidsorganisatie moet dus in staat zijn om te verbeteren terwijl de kosten worden teruggebracht. Dit vraagt veel van de capaciteiten van het management van de organisatie. Dit hoofdstuk richt zich op het profiel van een specifieke managementfunctie: hoe ziet de overheidscontroller eruit die met bovenstaande uitdagingen aan de slag kan gaan en de voortrekkersrol neemt in de beweging naar de hoog presterende overheidsorganisatie (HPOO). Het hoofdstuk bespreekt eerst hoe een excellente overheidsorganisatie eruitziet en welke de uitdagingen zijn waarvoor de overheidsorganisatie zich geplaatst ziet in de transitie naar HPOO. Daarna wordt het profiel van de high performance controller beschreven. Tot slot wordt stilgestaan bij de acties die de controller moet nemen om zich te ontwikkelen tot een high performance controller.
Excellente overheidsorganisaties en hun uitdagingen
Een hoog presterende organisatie (HPO) wordt gedefinieerd als een organisatie die gedurende een periode van ten minste vijf tot tien jaar betere financiële en nietfinanciële resultaten behaalt dan vergelijkbare overheidsorganisaties. Bij overheidsorganisaties ligt het accent traditioneel op niet-financiële resultaten: de maatschappelijke waarde die wordt gecreëerd (outcome) en de producten en diensten die aan burgers en bedrijven worden geleverd (output). De financiën zijn hiertoe een middel (input). Maar ook voor overheidsorganisaties wordt de beschikbaarheid van (financiële) middelen steeds minder vanzelfsprekend en soms wordt zelfs gezocht naar additionele geldstromen. Daarbij moeten overheidsorganisaties voorzichtig zijn, want concurreren met de markt kan in principe niet. Het bovenstaande in acht genomen, Rol en positie van de public controller kan de definitie van een high performance organisatie bij de overheid verbijzonderd worden tot: een high performance overheidsorganisatie (HPOO) is een overheidsorganisatie die meer maatschappelijke waarde creëert met minder middelen dan vergelijkbare overheidsorganisaties.
De HPOO bestaat uit vijf factoren (De Waal 2009): (1) het management van een HPOO is van een hoge kwaliteit en combineert integriteit en coachend leiderschap met snelle besluitvorming (kwaliteit management); (2) het management van een HPOO betrekt iedereen intensief via een open cultuur en dialoog, gericht op acties naar
betere prestaties (openheid en actiegerichtheid); (3) een HPOO onderhoudt goede langetermijnrelaties met al haar belanghebbenden: burgers, bedrijfsleven, leveranciers, (keten)partners, belangenorganisaties (langetermijnoriëntatie); (4) een HPOO laat alle medewerkers continu bijdragen aan het verbeteren en vernieuwen van haar processen, diensten en producten (continue verbetering en vernieuwing); en (5) de medewerkers van een HPOO zijn van hoge kwaliteit doordat ze divers, complementair, flexibel en veerkrachtig zijn en goed kunnen samenwerken (kwaliteit medewerkers). In de tabellen zijn de vijf factoren verder uitgewerkt.
Excellente overheidsorganisaties en hun uitdagingen
Een hoog presterende organisatie (HPO) wordt gedefinieerd als een organisatie die gedurende een periode van ten minste vijf tot tien jaar betere financiële en nietfinanciële resultaten behaalt dan vergelijkbare overheidsorganisaties. Bij overheidsorganisaties ligt het accent traditioneel op niet-financiële resultaten: de maatschappelijke waarde die wordt gecreëerd (outcome) en de producten en diensten die aan burgers en bedrijven worden geleverd (output). De financiën zijn hiertoe een middel (input). Maar ook voor overheidsorganisaties wordt de beschikbaarheid van (financiële) middelen steeds minder vanzelfsprekend en soms wordt zelfs gezocht naar additionele geldstromen. Daarbij moeten overheidsorganisaties voorzichtig zijn, want concurreren met de markt kan in principe niet. Het bovenstaande in acht genomen, kan de definitie van een high performance organisatie bij de overheid verbijzonderd worden tot: een high performance overheidsorganisatie (HPOO) is een overheidsorganisatie die meer maatschappelijke waarde creëert met minder middelen dan vergelijkbare overheidsorganisaties.
De HPOO bestaat uit vijf factoren (De Waal 2009): (1) het management van een HPOO is van een hoge kwaliteit en combineert integriteit en coachend leiderschap met snelle besluitvorming (kwaliteit management); (2) het management van een HPOO betrekt iedereen intensief via een open cultuur en dialoog, gericht op acties naar betere prestaties (openheid en actiegerichtheid); (3) een HPOO onderhoudt goede langetermijnrelaties met al haar belanghebbenden: burgers, bedrijfsleven, leveranciers, (keten)partners, belangenorganisaties (langetermijnoriëntatie); (4) een HPOO laat alle medewerkers continu bijdragen aan het verbeteren en vernieuwen van haar processen, diensten en producten (continue verbetering en vernieuwing); en (5) de medewerkers van een HPOO zijn van hoge kwaliteit doordat ze divers, complementair, flexibel en veerkrachtig zijn en goed kunnen samenwerken (kwaliteit medewerkers). In de tabellen zijn de vijf factoren verder uitgewerkt...
Lees het gehele artikel in PDF:
